تبلیغات
آوای آسمانی - «عبدالباسط محمد عبدالصمد» در نگاه قاریان قرآن ایران

«عبدالباسط محمد عبدالصمد» در نگاه قاریان قرآن ایران

 

نوشته شده توسط: موسوی

بدون شك «عبدالباسط محمد عبدالصمد» یكی از ستارگان عصر طلائی تلاوت قرآن مصر است كه اكنون با گذشت سال‌ها از وفات وی، دوست‌دارانش هنوز هم با شنیدن تلاوت‌هایش آیات الهی را زیر لب زمزمه می‌كنند.

 5487به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران(ایكنا)، استاد «عبدالباسط محمد عبدالصمد» یكی از قاریان عصر طلایی تلاوت قرآن كشور مصر است كه با سبك منحصربه فرد و صدای بسیار زیبای خود دل‌های میلیون‌ها نفر از مسلمانان و حتی غیر مسلمانان را با نور الهی آشنا كرد.

بدون شك تلاوت‌های استاد عبدالباسط از یك شاكله و قاعده خاصی پیروی می‌كند، قاعده‌ای كه مكتبی جدید را در تلاوت قرآن به وجود آورد و صد البته كه صدای ناب استاد عبدالباسط نیز در شكل‌گیری این مكتب قرائت قرآن كریم تأثیر بسزایی داشت.

لحن استاد عبدالباسط مبتنی بر استفاده از گوشه‌های ابتدایی هر مقام و نپرداختن بیش از حد به فرعیات مقام‌ها استوار است، عبدالباسط به هیچ وجه علاقه‌ای ندارد كه مانند «مصطفی اسماعیل» یك مقام را به طور كامل اجرا كند، شاخصه‌ای كه به طور معمول در تلاوت‌های استاد «محمد صدیق منشاوی» نیز شاهد آن هستیم.

راز ماندگاری تلاوت‌های «عبدالباسط» در چیست؟

قاریان و كارشناسان قرآنی كشورمان نیز نظرات متفاوتی را درباره فن و هنر عبدالباسط در تلاوت قرآن كریم ارائه می‌دهند و همه این نظرات هم مؤید این مطلب است كه قرائت استاد عبدالباسط از چنان جذابیتی برخوردار است كه به طور معمول اكثر مردم عامه با نواهای ملكوتی استاد مأنوس هستند، اما سئوال اینجا است كه راز ماندگاری تلاوت‌های عبدالباسط در چیست؟

«مهدی دغاغله» كارشناس قرآنی و سرپرست گروه تواشیح ثقلین اهواز در گفت‌و‌گو با ایكنا با اشاره به جذاب بودن تلاوت‌های عبدالباسط می‌گوید: زیبایی كه در تلاوت قرآن این قاری وجود دارد بی‌حد و مرز است چرا كه قرائتش در عین زیبایی، ساده و خالی از پیچیدگی است.

دغاغله اعتقاد دارد كه جذابیت قرائت عبدالباسط به علت زیبایی جنس صدا و صوتش است، وی آهنگ‌ها و نغمات ساده را به كار می‌برد و همین موضوع باعث شده تا طیف افراد غیرآشنا به فنون قرائت تا استادان قرائت، مجذوب شیوه و نوع قرائت عبدالباسط شوند.

دغاغله می‌افزاید: عبدالباسط به خاطر نوع قرائتش بین مردم یك شخصیت عمومی پیدا كرده و نامش مقارن قرآن شده است اگر چه افراد به‌نام، مشهور و صاحب سبكی در قرائت قرآن كریم وجود دارند اما عبدالباسط به خاطر نوع تلاوت زیبایش برای تمام مسلمانان آشنا است.

«غلامرضا شاه‌میوه» داور بین‌المللی قرآن و سرپرست گروه تواشیح «كوثر» اصفهان نیز درباره این موضوع با دغاغله هم‌عقیده است: عبدالباسط به عنوان یك شخصیت قرآنی و جهانی كه هیچ یك از قراء دنیا از نظر مردمی و بین‌المللی بودن به وی نمی‌رسند، مطرح است.

شاه‌میوه می‌افزاید: تلاوت استاد عبدالباسط توانسته است در میان مسلمانان دنیا جای باز كند و با وجود این‌كه سال‌ها است از مرگ ایشان می‌گذرد هنوز هم پرطرف‌دارترین نوارهای تلاوت، تلاوت‌های ایشان است.

شاه‌میوه با اشاره به دلایل پرطرف‌دار بودن تلاوت‌های استاد عبدالباسط می‌گوید: یكی از دلایل به صدای زیبای استاد باز می‌گردد، عبدالباسط از صدای ویژه و خاصی برخوردار است كه مشابه این صدا در دنیا وجود ندارد، صدای وی با طنینی خوش‌ و زنگ‌دار به عمق قلب‌های افراد نفوذ می‌كند و این مطلب یكی از مهم‌ترین شاخصه‌های تلاوت‌های استاد عبدالباسط است.

سرپرست گروه تواشیح «كوثر» اصفهان معتقد است كه اجرای نغمات ساده و مردمی یكی دیگر از ویژگی‌های تلاوت استاد است چرا كه برخی از قراء از ملودی‌ها و آهنگ‌های پیچیده‌تری استفاده می‌كنند و مردم عادی نمی‌توانند ارتباط مناسبی با آن برقرار كنند.

شاه‌میوه می‌گوید: ویژگی دیگر استاد عبدالباسط استفاده از الحان ساده و قابل فهم‌ در تلاوت‌هایش است به همین دلیل مردم با تلاوت‌های این استاد ارتباط بیشتری برقرار كرده‌اند، عبدالباسط همچنین می‌توانست قطعات بلندی از آیات را با یك نفس بخواند، در واقع می‌توان گفت كه طولانی خواندن آیات قرآن برای عوام یك ویژگی محسوب می‌شود و این موارد یكی دیگر از دلایل پرطرف‌دار بودن تلاوت‌های استاد در میان عامه مردم است.

«محمدرضا پورزگری» كارشناس و قاری بین‌المللی قرآن كریم كشورمان نیز در گفت‌گو با ایكنا درباره عبدالباسط این‌چنین می‌گوید: یكی از ویژگی‌های استاد عبدالباسط حنجره طلایی و تلاوت بسیار زیبا و جذاب این استاد بوده است، نفس طولانی، صدای جذاب و استفاده از الحان و نغمات موزون به همراه ارتفاع صوتی بسیار خوب و ممتاز باعث شده است كه این استاد در زمره قاریان مشهور جهان اسلام قرار گیرد.

پورزرگری معتقد است: شاید در عصری كه استاد عبدالباسط تلاوت می‌كرد استادان دیگری بودند كه از نظر فن قرائت، بر ایشان ارجحیت داشتند اما شهرت استاد عبدالباسط در میان عوام و خواص مثال‌زدنی بوده است و باید استاد عبدالباسط را به عنوان یك قاری استثنائی دانست و مابقی قراء را با هم و در یك رده سنجید.

این قاری جوان و بین‌المللی كشورمان می‌افزاید: لحن استاد عبدالباسط در قرائت با توجه به ویژگی‌های صوتی وی از جمله ارتفاع، قدرت، زیبایی، طنین و رسایی صدای وی و باتوجه به تسلط بر فصاحت بیان و تجوید سبب شد تلاوتش در همه دل‌ها نفوذ كند.

«عبدالباسط» به تمام معنا یك قاری قرآن بود

اما نباید فراموش كرد كه علاوه بر تسلط بر فن تلاوت قرآن كریم عبدالباسط ویژگی‌های دیگری نیز داشت كه وی را به محبوبترین قاری جهان اسلام مبدل كرد، آری عبدالباسط به تمام معنا یك قاری قرآن بود و علاوه بر رفتار حرفه‌ای در تلاوت قرآن خلق و خویش نیز مزین به تعالیم آیات قرآن بود.

سید «محسن موسوی بلده» كارشناس و پیشكسوت قرآنی كشورمان در گفت‌وگو با ایكنا با اشاره به تقوای استاد عبدالباسط در تلاوت قرآن می‌گوید: عبدالباسط در قرائت تقوا داشت و تقوای قرائت او، هم در بحث فنی بوده و هم در بحث معنوی، تدبر در قرآن شاهدی بر وجود تقوای معنوی این استاد، همچنین رعایت قواعد تجوید در قرائت او نمایانگر تقوای فنی او است.

وی می‌افزاید: از نظر فنی هرچه درباره عبدالباسط بگویم كم است، استاد «مطهری» درباره قرائت او فرموده بود كه هنگامی‌ كه عبدالباسط قرائت می‌كند شنونده احساس می‌كند كه آیات قرآن همین حالا نازل شده است.

این پیشكسوت و داور بین‌المللی قرآن كریم كشورمان معتقد است: با وجود این‌كه در دنیا استادان بزرگ‌تر از عبدالباسط هم بوده‌اند، اما مسلمانان قرآن را با تلاوت عبدالباسط می‌شناسند و این نمایانگر احاطه جهانی او است.

«غلامرضا شاه‌میوه» داور بین‌المللی قرآن كریم نیز در این‌باره می‌گوید: راز ماندگاری تلاوت‌های استاد عبدالباسط به روحیات و خلق ایشان باز می‌گردد، به هر حال كسی كه نتواند ارتباط خوبی با معنویات برقرار كند نمی‌تواند قلوب مردم را تسخیر كند بنابراین راز ماندگاری تلاوت‌های استاد را باید در این قضیه دنبال كرد.

سرپرست گروه تواشیح «كوثر» اصفهان می‌افزاید: اعتقاد استاد عبدالباسط به باورهای اسلامی باعث شده بود كه تلاوت ایشان بر مردم تأثیر بیشتری داشته باشد و این نكته‌ای است كه نباید به سادگی از آن گذشت.

«مهدی دغاغله» كارشناس قرآنی و سرپرست گروه تواشیح «ثقلین» اهواز نیز درباره بعد معنوی شخصیت استاد عبدالباسط می‌گوید: این استاد هر وقت اقدام به تلاوت قرآن كریم می‌كرد اول وضو می‌گرفت و دو ركعت نماز می‌خواند و سپس شروع به تلاوت قرآن كریم می‌كرد.

دغاغله می‌افزاید: از دیگر ویژگی‌های بارز و مهم این استاد، توجه ویژه و خاص وی به خانواده بود و به افراد فقیر و تنگدست كمك‌های مالی و معنوی می‌كرد همچنین دارای حسن خلق، اخلاق بسیار خوب و انسانی شوخ طبع بود.

سخن آخر

به هر روی سخن از عبدالباسط امری نیست كه بتوان آن را در یك یادداشت و مقاله و گزارش گنجاند و حتی اگر بخواهیم درباره این قاری بزرگ جهان اسلام كتاب هم بنویسیم شاید در یك یا دو مجلد نتوان تمام ابعاد شخصیتی و فنی وی در امر تلاوت قرآن كریم را به رشته تحریر آورد، عبدالباسط به راستی كه یك قاری عامل به دستوارت قرآن كریم بود و این رمز ماندگاری او در دل‌های دوستداران تلاوت‌هایش در اقصی نقاط دنیا است.

گزارش از: سید جاسم موسوی

منابع:

1 ــ مصاحبه خبرگزاری قرآنی ایران(ایكنا) با كارشناسان و قاریان قرآن كشورمان از تاریخ چهارشنبه 07 آذر 1386 لغایت شنبه 10 آذر 1386.

2 ــ تلاوت‌های مجلسی استاد «عبدالباسط محمد عبدالصمد»