تبلیغات
آوای آسمانی - «عبدالباسط»؛ ستاره‌ای تكرارناشدنی در آسمان تلاوت قرآن

«عبدالباسط»؛ ستاره‌ای تكرارناشدنی در آسمان تلاوت قرآن

 

نوشته شده توسط: موسوی

نام «عبدالباسط» چنان با قرآن عجین شده كه هرگاه یادی از او می‌شود ناخودآگاه صوت زیبا و ترنم دل‌نشین آیه‌های نور را به ذهن تداعی می‌كند، امروز نهم آذرماه، سالروز درگذشت این استاد بزرگ فن تلاوت قرآن كریم است.

امروز ۳۰ نوامبر است، سالروز درگذشت استاد «عبدالباسط محمد عبدالصمد».

«عبدالباسط»نامی است كه برای هر مسلمان در سراسر جهان و به ویژه برای هر ایرانی، آشنا و پرآوازه است. صوت سحرانگیز او، موهبتی آسمانی بود كه خداوند به آن بنده صالح خود ارزانی داشت؛ صدایی كه به حق آسمانی بود و معجزه می‌كرد.
استاد«عبدالباسط محمدعبدالصمد» در سال 1306 ه.ش(1927 میلادی)در روستاى المزاعزه یكى از توابع شهر اَرمنت در استان قنا در جنوب مصر متولد شد.
جدّ او استاد عبدالصمد بود كه در شمار مردان با تقوا و حافظان قرآن به شمار می‌رفت و پدربزرگِ مادرى او استاد «جلیل ابو داود» صاحب مقام مشهور و معروف در شهر ارمنت بود، اما پدرش استاد عبدالصمد یكى از مدرّسان حفظ و تجوید قرآن كریم بود، دو برادر او محمود و عبدالحمید در آموزشگاه (مكتب) قرآن را حفظ مى‌كردند و برادر كوچك آن‌ها عبدالباسط هم در سن شش سالگى به ایشان ملحق گردید.

این كودك با استعداد به مكتب استاد امیر در ارمنت ملحق شد و استاد به بهترین وجه از او استقبال كرد چرا كه آثار مهارت‌هاى قرآنى را(كه با شنیدنِ تلاوت قرآن در شب و روز و صبح و شام براى او حاصل شده بود) در او دیده بود، استاد او خیلی از امتیازات و استعدادها را در شاگرد مستعدش مى‌دید كه او را از سایرین ممتاز مى‌ساخت مانند سرعت فراگیرى، هوش و حرص و ولع شدید در تبعیت از استاد، و دقت در خوب اداء كردن مخارج الفاظ و وقف و ابتداء و صوت زیبایى كه گوش‌ها را با شنیدن و یا گوش دادن به آن مى‌نواخت.
استاد عبدالباسط در مرور زندگی خود گفته است:«10 ساله بودم كه حفظ قرآن كریم را در خلال این مدت به پایان بردم، پدرم كارمندى(لوكوموتیوران) در وزارت نقل و انتقال و پدر بزرگم از علما بود … من از ایشان راهنمایى خواستم كه قرائت‌ها را چگونه فرا گیرم و آن‌ها مرا به شهر طنطا در شمال مصر راهنمائى كردند تا به دست استاد«محمدسلیم» علوم قرآن و قرائات را فرا گیرم اما مسافت میان ارمنت كه یكى از شهرهاى جنوب مصر است تا طنطا در شمال، بسیار دور بود ولى موضوع، موضوع آینده و برنامه‌ریزى براى آن بود، این بود كه براى سفر آماده شدم اما یك روز مانده به رفتنم به سوى طنطا از آمدن استاد «محمدسلیم» به ارمنت مطلع شدیم، او آمده بود تا كلاسى براى آموزش قرائات در مدرسه دینى ارمنت بر پا كند، اهالى ارمنت استقبال شایسته‌اى از او كردند و پیرامونش حلقه زدند چرا كه ایشان مى‌دانستند این مرد كیست و قدرت او در علم و قرآن را مى‌دانستند و گویى قضا و قدر، او را در زمان مناسب به سوى ما روانه كرده بود، من به آن‌جا رفته و قرآن را نزد او دوباره مُرور كردم و متن«شاطبیه» را كه متنى مخصوص به علم قرائات هفت‌گانه است، حفظ كردم.»
پس از این كه استاد عبدالباسط به سن 12 سالگى رسید از هر شهر و روستا در استان قنا دعوت‌هایى به سوى او روانه شد، چرا كه گواهى استاد سلیم نقطه اطمینان همه مردم بود.
در سال1950 به زیارت آل‌بیت رسول‌الله(ص) و عترت طاهرینش رفت، آن‌چه باعث این امر شد محفلى بود كه به مناسبت ولادت زینب كبرى(س) بر پا شده بود، بانیان این محفل جمعى از بزرگانى از مشاهیر قاریان مانند استاد عبدالفتاح شعشاعى، استاد مصطفى اسماعیل، استاد عبدالعظیم زاهر و استاد ابوالعینین شُعیشَع و غیر ایشان از نخستین قرّاء رادیو بودند، پس از گذشت نیمى از شب و در حالى كه مسجد زینبیه از گروه انبوه محبان آل‌البیت (ع) كه از هر نقطه آمده بودند موج مى‌زد، یكی از نزدیكان عبدالباسط از مسئولان مجلس اجازه خواست تا این جوان با استعداد، 10 دقیقه‌اى را به تلاوت بپردازد، او اجازه داد و قارى جوان از سوره احزاب در میان خیل آن جمعیت كثیر شروع به تلاوت قرآن كرد.سكوت همه جاى مسجد را فرا گرفت و همه دیده‌ها به این قارى كوچك جلب شد كه با جرأت در جایگاه قاریان بزرگ نشسته است، اما سكوت دقائقى بیش طول نكشید و تبدیل به فریادهایى شد كه مسجد را می‌لرزاند،(الله اكبر)،(ربنا یفتح علیك)كه این فریادها مستقیماً از دل برمى‌خواست و به جای ۱۰ دقیقه قرائت به یك ساعت و نیم ادامه پیدا كرد، حضّار تصور مى‌كردند كه ستون‌ها و دیوارهاى مسجد هم با آن‌ها هم صدا شده‌اند و گویى كه صداى سنگ‌ها را مى‌شنیدند كه تنزیه و تسبیح مى‌گفتند.
با پایان یافتن سال 1951 استاد«ضباع» از عبدالباسط خواست تا براى قرائت در رادیو اقدام كند ولى عبدالباسط با توجه به ارتباطش با مردم صَعید و نیز به جهت این كه رادیو یك برنامه خاص و منظمى را مى‌‌طلبد مایل بود كه این قضیه را به آینده واگذار كند امّا استاد ضباع، نوارى را كه عبدالباسط در روز ولادت زینب كبرى(س) خوانده بود و بسیار اعجاب‌برانگیز هم بود به هیئت داوران رادیو داد و همگان از اداء قوى و صوت عالى او تعجب كردند.
به هر حال در سال 1951 عبدالباسط به رادیو راه یافت تا یكى از ستارگان درخشنده آسمان تلاوت باشد، پس از به دست آوردن این شهرت در طول چند ماه، عبدالباسط ناچار بود كه سر پناهى در قاهره بر پا كند و همراه با خانواده‌اش كه ایشان را از صعید منتقل كرده بود در جوار فرزند رسول خدا زینب (س) اقامت كند بانویى كه مسبب شهرت و ملحق شدنش به رادیو شده بود و به قول میلیون‌ها نفر از مردم او را چون موهبتى به اسلام و مسلمانان هدیه كرده بود.
با ملحق‌شدن او به رادیو، اقبال مردم براى خرید گیرنده‌هاى رادیویى زیاد شد و در بیشتر خانه‌ها گسترش یافت و هر كس در یك روستا یا یك منطقه رادیویى داشت، صداى آن را بلند مى‌كرد تا همسایگان هم صداى او را بشنوند بالاخص در روزهاى شنبه مضافاً به این كه محافل خارجى او هم مستقیم از امواج رادیو پخش مى‌شد.
از سال 1331 ه.ش(1952 میلادی) در ماه مبارك رمضان و یا غیر رمضان، مسافرت‌هاى او به دورترین نقاط عالم شروع شد، حتى بعضى از دعوت‌هایى كه از او مى‌شد به مناسبت برگزارى یك محفل نبود بلكه از او دعوت مى‌شد تا در آن كشور حضور داشته باشد و هنگامى كه سئوال مى‌شد به چه مناسبتى از استاد دعوت كرده‌اید؟ مى‌گفتند كه محفل به خاطر ایشان برگزار شده است چرا كه هنگامى كه استاد در یك محفلى حضور دارد فضائى از سُرور و شادى در آن مكان حاكم مى‌شود.
این قضیه از استقبال كشورهاى مختلف جهان از او در چار چوب استقبال‌هاى رسمى و دولتى و یا مردمى معلوم مى‌شود … رئیس جمهور پاكستان در فرودگاه به استقبال او آمد او را ملاقات كرده و با او مصافحه نمود، در جاكارتا در كشور اندونزى در بزرگ‌ترین مساجد آن‌جا به تلاوت قرآن كریم پرداخت در حالى كه هر گوشه مسجد از حاضرین پر شده بود و جمعیت با مسافت یك كیلومترمربع به خارج مسجد كشیده شده بودند و در میدانِ مقابل مسجد بیش از250 هزار مسلمان تا صبح در حالى كه سر پا ایستاده بودند به صداى او گوش مى‌دادند
از میان كشورهائى كه عبدالباسط به آن‌جا سفر كرد، هند است، وی همچنین به كشور‌های عربی زیادی مسافرت كرد، از مشهورترین مساجدى كه در آن به تلاوت پرداخته است، مسجدالحرام در مكه، مسجد نبوى(ص) در مدینه منوره، مسجد‌الاقصى در قدس، مسجد ابراهیمى(ع) در فلسطین و مسجد اموى در دمشق و مساجد مشهور آسیا، آفریقا، ایالات متحده، فرانسه، لندن، هند و اكثر كشورهاى جهان بوده است؛ هیچ روزنامه رسمى و یا غیر رسمى از عكس و نوشته‌هایى كه بر اسطوره بودن او دلالت دارد و مستحق تقدیر و احترام است، خالى نیست.
سرانجام بیماری دیابت در او شدت گرفت، اما او با تناول غذاها و نوشیدنى‌هاى مختلف با این بیمارى به مبارزه می‌‌پرداخت ولى با اضافه‌شدن التهاب كبدى، دیگر توان مقاومت در برابر این دو بیماری را نداشت، او را به بیمارستان دكتر«بدران»در جیزه بردند، اما اطباء به او توصیه كردند كه براى معالجه به لندن برود، او به آنجا رفت اما پس از اقامت یك هفته‌اى در آن‌جا از پسرش ابن‌طارق كه همراه او بود خواست كه او را به مصر برگرداند و گویى كه احساس كرده بود كه روزگار عمرش سپرى شده است و وقت لقاء خداوند نزدیك است و براستى زندگى جز ساعتى نیست كه به زودى مى‌گذرد، روز وفات او به مَثابه صاعقه‌اى بود كه بر قلوب میلیون‌ها مسلمان در هر مكانى از دنیا وارد آمد، هزاران نفر از دوست‌داران صدا، اداء و شخصیت او با تمام اختلاف زبان و … جنازه او را تشییع كردند، در این تشییع همه سفرای كشورهاى جهان به نیابت مردمشان حضور داشتند و چون عبدالباسط سبب پیوند و علاقه در بین بسیارى از مردم در كشورهاى مختلف بود، روز30 نوامبر در هر سال، روز تكریم از این قارى بزرگ اعلام شد تا مسلمانان آخرین روز از یازدهمین ماه میلادی(نهم آذرماه) را در یاد داشته باشند؛ روزى كه او از میان ما رفت و از زندگى این دنیا به زندگى جاودانى پیوست.
یاسر عبدالباسط از جمله یادگاران آن مرحوم است كه چندین بار به دعوت از نهادها و سازمان‌های مختلف به ایران سفر كرده و به تلاوت كلام الله مجید پرداخته است، یاسر درباره پدرش می‌گوید: استاد همیشه آرزو می‌كرد تا روزی فرا برسد كه با آزادی قدس شریف بتواند در بیت‌المقدس به تلاوت قرآن بپردازد.
روحش شاد و یادش گرامی باد.

اخبار مرتبط:
قاری بین‌المللی: صدای زیبای عبدالباسط باعث تشرف 900 نفر به دین اسلام شد
پورزگری: هیچ‌یك از قراء مشهور به اندازه استاد«عبدالباسط» در دل مردم جا ندارند
حامد شاكرنژاد: راز ماندگاری استاد عبدالباسط نه صدای زیبا بلكه آشنایی او با مفاهیم قرآن بود
موسوی‌بلده: تقوای فنی و معنوی دو ویژگی بارز عبدالباسط بود
قاری بین‌المللی: سبك تلاوت استاد«عبدالباسط» بیانگر شخصیت متین و محجوب اوست
یك مدرس قرآن دانشگاه: استاد عبدالباسط «سلطان‌القراء» تاریخ تلاوت قرآن است
داور بین‌المللی: الحان ساده و قابل فهم برای عموم مهمترین ویژگی‌‌های تلاوت استاد عبدالباسط است
یك قاری بین‌المللی: صدای عبدالباسط موهبتی الهی بود
جمالی، قاری كشوری: انتخاب نغمات اصیل قرآنی، راز ماندگاری صدای«عبدالباسط»در ذهن مردم است
قاری ممتاز دانشجویی: لحن ساده در كنار تجوید عالی، صدای «عبدالباسط» را ماندگار كرد
داور بین‌المللی قرآن: استاد عبدالباسط اسطوره قرائت قرآن بود
جواد فروغی: پشتكار استاد عبدالباسط مثال‌زدنی است