تبلیغات
آوای آسمانی - توانایی های خود را خوب بشناسید تا قاری خوبی شوید

توانایی های خود را خوب بشناسید تا قاری خوبی شوید

 

نوشته شده توسط: موسوی

 دکتر فرج الله شاذلی را می توان به عنوان یکی از قاریان توانا و ممتاز مصری به حساب آورد که توانسته است با بهره گیری صحیح از استعدادها و توانایی های خود در زمینه تلاوت قرآن کریم تبدیل به قاری ای شود که تلاوت هایش هیچ گونه شباهتی به قاریان قبل یا بعد از خود ندارد.
او هم اکنون 63 بهار از زندگی پربرکتش می گذرد و به عنوان نایب رئیس نقابه القراء مصر مشغول فعالیت است.



آنچه در پی خواهید خواند مصاحبه اختصاصی آوای آسمانی با این استاد در حاشیه برگزاری سومین دوره مسابقات بین المللی دانشجویان جهان اسلام است که در دی ماه سال گذشته در مشهد انجام گرفته و در مجله قرآنی بوستان قرآن نیز منتشر شده است.


استاد شاذلی، آغاز راه آشنایی شما با قرآن کریم کجا بود؟

من در روستای بسیار کوچکی به دنیا آمدم که در آن جا همه همدیگر را می شناختند و از همان سنین کودکی نیز به مکتبخانه رفتم. صدای زیبایی داشتم، سن من در آن زمان در حدود 8 یا 10 سال بیشتر نبود و اساتید مکتبخانه به علت صدای قشنگی که داشتم همواره من را به ممارست و تلاوت قرآن کریم تشویق می کردند.در حقیقت در همان سن 10 سالگی به عنوان قاری غیر رسمی در محافل مذهبی قرآن می خواندم و حتی در ماه مبارک رمضان در مسجدی که در کنار خانه ما قرار داشت مبادرت به تلاوت قرآن کریم می کردم. البته مردم روستا هم من را به عنوان یک قاری ممتاز پذیرفته بودند و همواره از من دعوت می کردند که در جشن ها و مجالس ختم به تلاوت قرآن بپردازم.

همه قاریان بزرگ روزی مقلد قاری بزرگی بوده اند؟ شما در تلاوت قرآن از چه کسی تأثیر پذیرفته اید؟

البته بحث تقلید آن جور هم که شما فرمودید نیست، روستای محل سکونت من گیرنده رادیو نداشت، در روستای ما فقط یک خانه رادیو داشت و آن هم منزل رئیس روستا بود. آن زمان رادیو تلاوت های استاد «محمد رفعت» ، استاد «ابوالعینین شعیشع»، «عبدالفتاح شعشاعی» و استاد «محمد صیفی» را پخش می کرد. صدای من ویژگی های خاص خودش را داردکه به من اجازه نمی داد مثلاً از تلاوت های استاد «محمد رفعت» یا استاد «ابوالعینین شعیشع» که در زمان جوانی من در رادیو قرآن تلاوت می کردند یا حتی بعضی از قاریان هم عصر خود تقلید کنم. مساحت صدای من دارای محدوده خاصی است در نتیجه من به اندازه طاقت صوتی خودم می خوانم و سبکی مختص به خود بر اساس توانایی صوتی خودم دارم. به همین دلیل هم هست که بدون اینکه خروج صوتی در تلاوتم رخ دهد به تلاوت قرآن می پردازم و بر صدا و پرده ای صوتی خودم تسلط کامل دارم. هر گاه هم که تلاوتم از رادیو پخش شود و شما گوش کنی متوجه خواهی شد که من هستم.

البته الان خیلی سخت می توان از روی صدا تشخیص داد که قاری کیست.

 بله خوب، الان دیگر تشخیص سبک و صدای یک قاری بسیار سخت شده است و همه صداها شبیه هم شده اند. من بعضی وقت ها از رادیو تلاوت های بعضی از قاریان را که می شنوم نمی توانم تشخیص بدهم که چه کسی است که دارد قرآن می خواند. باید تلاوت تمام شود و آن گاه مجری رادیو اسم آن قاری را بگوید تا آن گاه متوجه شوی چه کسی بود که قرآن تلاوت می کرد. این به نظر من اصلا خوب نیست. حتی در ادب شعری قدیم هم شاعری که برای خود سبک شعری نداشت و توسط سبک و سیاق شعرش شناسی نمی شد اصلا شاعر به حساب نمی آمد. پس یک قاری قرآن هم باید الگو و سبک خاص قرائت برای خود داشته باشد و توسط سبک قرائتش شناسایی شود تا با سبک دیگران.  این مطلب را هم خطاب به همه قاریان محترم عرض می کنم و آن اینکه عمر تقلید بسیار کوتاه است و این امر هم فقط مختص به تلاوت قرآن کریم نیست بلکه در همه موارد صادق است.

 خیلی از پیشکسوتان قرآنی کشورمان معتقدند تقلید، اولین شرط برای قاری شدن است. نظر شما چیست.
بله، ولی خوب بگذارید در این زمینه یک مثال ساده برایتان بزنم. فرض کنید در دست شما یک تکه سنگ قرار دارد که می خواهید آن را به یک هدف که در 10 متری شما است است بزنید  و می دانید که دست شما فقط قادر است سنگ را تا مسافت 5 متری پرتاب کند.بنظرتان با تقلید از کسی که تیر انداز ماهری است می توانید آن سنگ را به هدفی که در ده متری  است بزنید؟ جواب واضح است؛ خیر. تقلید در حقیقت فقط برای ابتدای راه مناسب است. همانطور که در این مثالی که برایتان عرض کردم ما باتقلید از یک تیر انداز ماهر می توانیم نحوه پرتاب سنگ را یاد بگیریم. پس یک قاری هم باید ظرفیت های خودش را بشناسد تا بتواند قاری خوبی شود و بتواند به طور مستقل و با سبک مختص به خودش تلاوت کند.

در کنار تقلید چه فاکتور دیگری را برای ورود به عرصه تلاوت حرفه ای قرآن کریم لازم می دانید؟

توجه به معنای آیات در تلاوت قرآن کریم بسیار مهم است. من همواره سعی می کنم تلاوتم را بر اساس معنا پایه ریزی کنم. همیشه اول به معنای آیه فکر می کنم بعد آن آیه را می خوانم. از اول آیه که می خوانم، محل وقف مناسب را مشخص می کنم و بعد از وقف نیز از جای مناسب که خللی به معنای آیه نرساند شروع به تلاوت می کنم. اگر هم تشخیص بدهم که احیاناً نفسم مرا برای خواندن یک آیه طولانی یاری نمی کند اگر بدانم شروع به تلاوت از بعد از محلی که بر آن وقف کرده ام خللی به معنای آیه نمی رساند از همان جا تلاوتم را ادامه می دهم.

آیا قاریان ایرانی این اصل مهم توجه به معنا را به نحو احسن در تلاوت هایشان رعایت می کنند؟

من همواره از تلاوت های قاریان ایرانی به نیکی یاد کرده ام. بحمدالله قاریان ایرانی دارای تلاوت های بسیار زیبا و پویایی هستند. فقط یک نکته را در تلاوت بعضی از آن ها مشاهده کردم که رعایت نمی شود و آن کشش بیش از حد مد در آخر آیه هاست. مثلاً در کلمه مبین که در آخر بعضی از آیات واقع شده حق حرف یاء نهایتاً شش حرکت کشش است، ولی خوب بعضی از قاریان برای تحریر بیش از این اندازه یاء را می کشند که درست نیست. باید بگونه ای قرآن را تلاوت کنیم که در عین زیبا خواندن به احکام و قواعد تلاوت خللی وارد نشود.

<!--[endif]-->

 خیلی از اساتید ایرانی در جلسات قرآن خود عدم تسلط قاریان ایرانی بر صدای خود را بزرگترین نقطه  ضعف آنان می دانند. نظر شما چیست؟

ببینید، صدا در مرحله اول برای ورزیده شدن همانند عضله های یک فرد ورزشکار نیازمند تمرین است و همین تمرین است که قاری را بر صدای خود مسلط می کند، با تمرین است که قاری پرده های صوتی خود را به خوبی می شناسد و می تواند در تلاوت قرآن به بهترین نحو از آن ها استفاده کند.

آیا تمرین خاصی نیز برای صدا سازی و شناخت قاری از پرده های صوتی خود سراغ دارید؟
 تلاوت قرآن، بهترین تمرین است.



استفاده از این مصاحبه به هر نحو ممکن بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد