تبلیغات
آوای آسمانی - كند و كاوی در زندگی «احمد الرزیقی» در سایه‌سار قرآن

كند و كاوی در زندگی «احمد الرزیقی» در سایه‌سار قرآن

 

نوشته شده توسط: موسوی

رزیقی چندان اعتقادی به تقلید در تلاوت قرآن كریم ندارد و در همین زمینه به قاریان جوان توصیه می‌كند كه از تقلید در تلاوت قرآن بپرهیزند. گزارش زیر می‌كوشد ویژگی‌های شخصیتی و ابعاد فنی تلاوت‌های استاد «احمد الرزیقی» از قاریان مشهور جهان اسلام را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد.

به گزارش پایگاه قرآنی آوای آسمانی در میان قراء آن‌چه به نظر می‌رسد اصوات خوش و قرائت‌های آن‌هاست، اما در مورد استاد «احمد الرزیقی» حزن عمیق موجود در تلاوت قرآن، عواطف انسانی و حماسه‌های ملی او اذهان را به سوی خویشتن متوجه می‌كند.

او علی‌رغم این‌كه در بوستان وحی پرورش یافته و پس از مكتب‌خانه به مدرسه قدم گزارده، اما فردی است عاشق شاعری كه گاه با فصاحت تمام و گاه با لحنی عامیانه شعر می‌سراید، او علاوه بر آن‌چه كه گفته شد آهنگسازی است كه نواختنش بر «عود» كمتر از «فرید الاطرش» آهنگساز معروف عرب نیست. (روزنامه الوطن، چاپ قاهره، نهم رمضان المبارك 1414 هجری قمری)

«احمد شحات احمد الرزیقی» از دیگر اساتید برجسته علم قرائت قرآن كریم در جهان اسلام در سال 1938 میلادی در روستای رزیقات از توابع شهر أرمنت در استان قنا در میان خانواده‌ای كه همگی اعضای آن حافظ و قاری قرآن كریم بودند پا به عرصه وجود نهاد.

ماجرای قاری شدن رزیقی

صبح یكی از روزها كه احمد برای رفتن به مدرسه با پای پیاده راه منزل تا مدرسه را می‌پیمود در نزدیكی خانه «امیر داود التاجر» یكی از همسایگانش جمعیت انبوهی را مشاهده كرد كه تجمع كرده‌اند و از آن‌جا كه كودكی كنجكاو بود در صدد برآمد تا علت این تجمع را بیابد.

وی به میان جمعیت رفت و علت تجمع آن‌ها را جویا شد، از آن‌جا كه امیر داود التاجر تنها فردی از اهالی روستا بود كه در خانه خود رادیو داشت مردم روستا در خانه او جمع شده بودند تا تلاوت قرآن استاد «عبدالباسط محمد عبدالصمد» را كه به تازگی به رادیو راه یافته بود، گوش كنند و این ماجرا ابتدای آشنایی احمد نوجوان با قرآن كریم بود.

استماع صوت زیبای استاد عبدالباسط از رادیو چنان وی را مجذوب ساخت كه او را به این فكر وا داشت كه او نیز جز در راه تلاوت قرآن كریم گام ننهد و تمام فكر و ذهن او معطوف به فراگیری فن تلاوت قرآن كریم شد.

احمد پس از آن روز دیگر به مدرسه نمی‌رفت و به جای مدرسه هر روز صبح زود به یكی از مكتب‌خانه‌های نزدیك محل زندگی خود كه در آن به هم‌سن و سالانش آموزش قرائت قرآن داده می‌شد رفته و بعد از ظهر نیز به خانه بازمی‌گشت بدون این‌كه كسی متوجه كار او شود. (به نقل از سایت صدای قرآن)

پس از یك هفته مدرسه نامه‌ای را به پدر احمد نوشت و او را از مدت غیبت پسرش در مدرسه باخبر كرد و از پدرش خواست برای مشخص كردن وضعیت تحصیلی پسرش به مدرسه مراجعه كند، پدر احمد نیز كه می‌دید پسرش هر روز صبح زود از خانه خارج شده و بعد از ظهر به خانه بر می‌گردد منتظر شد تا احمد به خانه مراجعت كرده و علت غیبتش را از وی جویا شود.

پس از بازگشت احمد به خانه، پدرش وی را از نامه مدرسه با خبر كرد و علت غیبتش را نیز از وی جویا شد، احمد نیز با متانت تمام پدرش را از علاقه خود به حفظ قرآن و فراگیری فن تلاوت قرآن با خبر كرد و پدرش نیز كه می‌دید پسرش خود این تصمیم را گرفته بسیار خوشحال شد و وی را در آغوش گرفت. (به نقل از سایت صدای قرآن)

آری این آغازی بود برای راهی كه احمد نوجوان در پیش داشت و او در این راه آن‌قدر ثابت قدم بود كه توانست در مدت زمان اندكی به یكی از قاریان بسیار توانا و ممتاز و از چهره‌های مطرح در جهان اسلام شود.

نظر رزیقی درباره مكتبخانه

وی كه فراگیری علوم قرآنی و تلاوت قرآن را از مكتب‌خانه شروع كرد در مصاحبه با روزنامه «الوطن» قاهره درباره این مكان این‌چنین می‌گوید: من مكتب‌خانه را تنها محل تعلیم و تحفیظ قران نمی‌دانم، بلكه دانشگاهی است كه شامل و كامل بوده و یك مسلمان با فرهنگ، هر چه را كه نیاز دارد می‌تواند از آن فرا گیرد، از این رو من مكانی مهم‌تر و عظیم‌تر از مكتب‌خانه را برای تحفیظ و فراگیری قرآن در هیچ جای زمین نمی‌دانم، زیرا همه قاریان قرآن مشهور مصر به مكتب‌خانه‌ها تعلق روحی و فرهنگی دارند.

رزیقی چندان اعتقادی به تقلید در تلاوت قرآن كریم ندارد و در همین زمینه به قاریان جوان توصیه می‌كند كه از تقلید در تلاوت قرآن بپرهیزند، زمانی كه از او درباره ضوابط تلاوت قرآن سؤال شد وی گفت: یك قاری قرآن باید ظرفیت استماع شنوندگان را بسنجد چرا كه این ظرفیت در همه جا یكسان نیست.

وی می‌افزاید: گاهی اوقات شرایط محیطی یا انسانی به گونه‌ای است كه اگر قاری مدت دو ساعت به تلاوت قرآن بپردازد شنوندگان را هیچ گونه ملالی نخواهد بود، حال آن‌كه زمانی ممكن است نیم ساعت نیز باعث خستگی مستمعان شود، از این جهت یك قاری خبره هرگز نباید شنوندگان را با تلاوت خود آزرده و ملول سازد، مگر آن‌كه مستمعان خود خواهان ادامه تلاوت شوند.

سفر به ایران

استاد رزیقی در سال 1370 هجری شمسی به همراه چند تن دیگر از استادان بزرگ علم قرائت قرآن بنا به دعوت جمهوری اسلامی ایران به كشورمان سفر كرد و در مراسم سالگرد رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران امام خمینی(ره) در اماكن زیادی از جمله مرقد مطهر امام خمینی(ره) به تلاوت قرآن پرداخت.

تقدیر رزیقی از حکم امام خمینی (ره) درباره نویسنده کتاب «آیات شیطانی»

وی در مورد كتاب «آیات شیطانی»، فتوای امام خمینی(ره) را مورد تقدیر قرار داده و از این عشق و ارادت امام راحل به حضرت رسول(ص) و خاندان پاكش در شگفت بود، وی در این رابطه می‌گوید: من خود این كتاب را نخوانده‌ام اما از بسیاری شنیده‌ام كه «سلمان رشدی» مرتد در كتابش به ساحت مقدس حضرت رسول(ص) اهانت كرده است، زمانی كه امام خمینی(ره) آن فتوای تاریخی و معروف خود را در مورد سلمان رشدی صادر كرد من بسیار خوشحال و مسرور شدم، چه فردی كه با رسول خدا دشمنی بورزد با اسلام و خداوند متعال دشمنی كرده است، به نظر من نباید به هیچ وجه به او توجهی كرد چرا كه او با كتابش استحقاق آن را ندارد كه مورد توجه و التفات قرار بگیرد، حقیقتاً این همه علاقه امام راحل(ره) به رسول خدا(ص) و خاندان مطهرش شایان توجه و قدردانی است.

از سفارش‌ها و توصیه‌های مؤكد استاد به قاریان قرآن این است كه در آموختن زبان عربی تلاش و سعی بیشتری از خود صرف كنند، چرا كه دانستن این زبان عاملی است در فهم و درك معنی و مفاهیم این كتاب انسان‌ساز و كسی كه آشنا به معانی و مفاهیم قرآن باشد چه بسا قرآن را بسیار بهتر تلاوت خواهد كرد، از این رو چنین فردی در مجسم كردن معانی و مضامین آیات الهی در اذهان مستمعان موفق خواهد بود.

احمد الرزیقی از جمله استادانی است كه به قرائت‌های مختلف آشنایی داشته و در زمینه موسیقی قرآن و مقامات و نغمه‌های قرآنی نیز تسلطی شگرف دارد، وی همچنین یكی از علاقه‌مندان استاد فقید «عبدالباسط محمد عبدالصمد» است كه در سفرهای متعددی این استاد را همراهی كرده است و خاطرات زیادی نیز از این سفرها نقل می‌‌كند.

خاطره رزیقی از سفر با عبدالباسط به جنوب آفریقا

وی درباره سفری كه با استاد عبدالباسط به جنوب آفریقا داشته است این‌چنین می‌گوید: من با عبدالباسط به ژوهانسبورگ، وبیربین و بریتوریا مسافرتی داشتم كه بسیار شیرین اما سخت‌ و طاقت‌فرسا بود، در آن‌جا در مساجد به گونه‌ای اطراف ما ازدحام می‌شد كه حتی به سختی نفس می‌كشیدیم، شاید حدود 15 هزار نفر در یك مسجد ازدحام می‌كردند تا تلاوت ما را گوش كنند، پلیس تمام مسیرها را در كنترل خود درآورده بود چرا كه مسیر عبور برای ما بسیار مشكل شده بود، مردم هم هم‌چنان هجوم می‌آوردند تا بتوانند خود را به محل تلاوت ما برسانند.

تحلیلی كوتاه درباره تلاوت‌های استاد «احمد الرزیقی»

آن‌چه كه به نظر می‌رسد و از تلاوت‌های استاد احمد الرزیقی نیز قابل استنباط این است كه سبك تلاوت این استاد برخواسته و برگرفته از مكتب قرائت‌های اصیل قاریان متقدم مصر است و شاكله اصلی تلاوت‌های وی از قرائت قاریان نسل اول مصر سرچشمه می‌گیرد.

تسلط استاد رزیقی بر علم موسیقی را نیز نباید در پیدایش بعضی ظرایف و الحان موزون و زیبا در تلاوت این استاد نادیده گرفت، الحانی كه بعضاً ناب و مختص به تلاوت‌های این استاد است و در تلاوت‌های دیگر قاریان شاهد آن‌ها نیستیم.

صدای استاد رزیقی نیز از مساحت بسیار خوب و بم بسیار قوی برخوردار بوده و جزء صداهای پرحجم محسوب می‌شود و به طور معمول این استاد در تلاوت‌های خود تا یك و نیم اكتاو صوتی را اجرا می‌كند.

هرچند كه رزیقی از جمله قاریان متأخر مصر به حساب می‌آورند اما در حقیقت او را باید به منزله پلی میان قاریان نسل اول و نسل جدید كشور مصر دانست كه با تلاوت‌های زیبای خود دل‌های عاشقان و شیفتگان كلام وحی را جلا بخشید.

گزارش از: سید جاسم موسوی

منابع:
1. روزنامه الوطن، چاپ قاهره
2. سایت قاریان قرآن كریم
3. سایت صدای قرآن
4. تلاوت‌های استاد «احمد الرزیقی»